Bijzondere kenmerken van Het Hooglied

De indeling

Algemeen wordt het Hooglied verdeeld in acht hoofdstukken. Dat is nuttig voor het benoemen van een specifiek vers, maar het versluiert de oorspronkelijke structuur. Deze indeling gaat terug tot de Middeleeuwen en is dus nog maar relatief jong. Dat dit toen te maken had met de Jodenvervolging is niet zo bekend, maar is wel een feit – zowel de geschiedenis als het resultaat wordt in deze studie behandeld. De oorspronkelijke structuur is daardoor bovendien verdrongen; de tijdelijke verdwijning van de perikoopindeling heeft het moeilijker gemaakt om de juiste betekenis van het boek te achterhalen.

De ‘oorspronkelijke indeling’ van de grondtekst verschilt aanmerkelijk van de hoofdstukindeling. Er zijn ongeveer twintig logische gedeelten, doorgaans perikopen genoemd. Door die indeling consequent te volgen, wordt in deze vertaling en studie een nieuw licht geworpen op dit boek.

Structuur

Het boek bevat verder opvallende herhalingen. Deze zijn, samen met de oorspronkelijke indelling, behulpzaam om te ontdekken waar het boek over gaat.

Maatschappelijke context

Om het Hooglied te begrijpen zoals het bedoeld was, is het bovendien noodzakelijk om het te zien in de maatschappelijke context van de tijd van schrijven. Die verschilde aanzienlijk van de onze; de rol van de vrouw was zorgelijk. Jonge vrouwen, vaak meisjes nog, werden uitgehuwelijkt door de vader of door de familie. Die achtergrond heeft invloed op de manier waarop het boek zou moeten worden begrepen. Het boek moet destijds een pleidooi zijn geweest voor meer zelfbeschikking van meisjes.

Thematiek

Dat het boek een pleidooi is voor de ware liefde, dat staat vast. Maar of het daarbij nu over één of over twee mannen gaat is een andere. Het lijkt vandaag de dag bijna een verloren zaak als men zou willen ontkennen dat ‘de minnaar’ en ‘de koning’ op dezelfde persoon zou wijzen. Toch is het nuttig om dit aan een serieus en grondig onderzoek te onderwerpen. Hetgeen gebeurt.

Een verwante kwestie is of het boek typologisch of allegorisch moet worden begrepen, of dat er een natuurlijke verklaring moet zijn. Maar welke dan? Er zijn er zoveel. En hoe zou men dat moeten bepalen? Ook dat komt aan de orde. Maar de nadruk ligt op de ‘natuurlijke verklaring’ van het boek.